নিকুঞ্জ নাথ
সাম্প্ৰতিক সময়ত সামাজিক মাধ্যমত কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাৰ (AI) দ্বাৰা নিমিষতে সৃষ্টি কৰা গীত, প্ৰবন্ধ, আৰু অতি বাস্তৱসন্মত ছবিবোৰে সকলোকে বিস্ময়াভিভূত কৰি তুলিছে। যন্ত্ৰৰ এই অভাৱনীয় সৃষ্টিশীলতাই ঈৰ্ষণীয় জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰাৰ সমান্তৰালভাৱে, সচেতন নেটিজেনৰ মনত কিছুমান গভীৰ প্ৰশ্নৰো অৱতাৰণা কৰিছে। AI-ৰ এই দ্ৰুত উত্থানে আমাৰ ভাষা-সাহিত্য আৰু আপুৰুগীয়া শিল্প-সংস্কৃতিৰ জগতখনলৈ সংকট কঢ়িয়াই আনিব নেকি? একাংশ শিল্পী, সাহিত্যিক আৰু কলা-কুশলীক ই ভৱিষ্যতৰ অনিশ্চয়তাৰ গৰ্ভলৈ ঠেলি দিব নেকি? যিহেতু AI-ৰ দ্বাৰা সৃষ্ট সকলো বস্তুৱেই এশ শতাংশ নিখুঁত বা মানৱীয় আৱেগসন্মত নহ’ব পাৰে, সেয়েহে ই ভাষা আৰু সংস্কৃতিক বিকৃত কৰাৰো এক প্ৰবল আশংকা থাকে।
সেয়েহে সময় আহি পৰিছে এই কথা গভীৰভাৱে বিশ্লেষণ কৰাৰ- AI সঁচাকৈয়ে আমাৰ সমাজৰ বাবে এক ধ্বংসকাৰী অভিশাপ, নে ই এক নতুন যুগৰ আশীৰ্বাদ?
যন্ত্ৰক যদি সঠিকভাৱে নিৰ্দেশনা দিব পৰা যায়, তেন্তে AI হৈ পৰিব পাৰে এজন নিপুণ সহায়ক। উদাহৰণস্বৰূপে, এখন স্মৃতিগ্ৰন্থ বা কিতাপৰ বেটুপাত ডিজাইন কৰা, নতুন ডিজিটেল নিউজ পৰ্টেল বা অনলাইন ষ্ট’ৰৰ বাবে পেছাদাৰী ল’গ’ নিৰ্মাণ কৰা বা এটা দীঘলীয়া প্ৰবন্ধৰ মূল গাঁথনি প্ৰস্তুত কৰাৰ দৰে কামবোৰ AI-ৰ জৰিয়তে অতি কম সময়তে সুন্দৰকৈ কৰিব পাৰি। ই শিল্পী আৰু সম্পাদকসকলৰ বহু মূল্যৱান সময় আৰু শ্ৰম লাঘৱ কৰে।
আমাৰ পুৰণি সাহিত্য, হেৰাই যাবলৈ ধৰা লোকগীত বা সংস্কৃতিৰ সমলসমূহ ডিজিটেল ৰূপত সংৰক্ষণ কৰাত AI-য়ে যুগান্তকাৰী ভূমিকা ল’ব পাৰে। পুৰণি, নষ্ট হ’বলৈ ধৰা পাণ্ডুলিপি পঢ়া বা অস্পষ্ট অডিঅ’ ৰেকৰ্ডিং পুনৰুদ্ধাৰ কৰি তাক পৰিষ্কাৰ ৰূপ দিয়াৰ ক্ষেত্ৰত AI প্ৰযুক্তিৰ কোনো বিকল্প নাই।
কলা বা সংগীতৰ ক্ষেত্ৰত AI-য়ে নতুন চিন্তাৰ জগত এখন মুকলি কৰি দিছে। নতুন প্ৰজন্মৰ শিল্পীসকলে AI-ৰ সহায় লৈ আধুনিক গীতৰ সুৰ সৃষ্টি কৰা বা নিৰ্দিষ্ট আৱেগ আৰু শব্দৰ গাঁথনিৰে পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা কৰি নতুন সৃষ্টি কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে।
AI যিমানেই উন্নত নহওক কিয়, ইয়াৰ নিজা কোনো আৱেগ বা শিপাৰ লগত সম্পৰ্ক নাই। সেয়েহে, AI-ৰ দ্বাৰা আধুনিক অসমীয়া গীত বা কবিতা সৃষ্টি কৰিলে তাত প্ৰায়ে সঠিক আঞ্চলিক সুৰ বা মানৱীয় আৱেগৰ অভাৱ দেখা যায়। বিশেষকৈ ভাষাৰ ক্ষেত্ৰত, AI-য়ে প্ৰায়ে নিৰ্দিষ্ট শব্দৰ সঠিক ধ্বনিগত উচ্চাৰণ (যেনে- ‘সংলাপ’ শব্দটোৰ সঠিক থলুৱা উচ্চাৰণ) বা থলুৱা কণ্ঠস্বৰৰ স্বাভাৱিক টানটো নিখুঁতভাৱে ফুটাই তুলিব নোৱাৰে। উপযুক্ত মানৱীয় পৰ্যবেক্ষণ নহ’লে ই আমাৰ মাতৃভাষা আৰু সংস্কৃতিক ভয়ংকৰভাৱে বিকৃত কৰাৰ আশংকা থাকে।
যিহেতু AI-য়ে বিনামূলীয়াকৈ বা অতি কম খৰচত ছবি, গান, অনুবাদ বা প্ৰবন্ধ লিখি উলিয়াব পাৰে, সেয়েহে গ্ৰাফিক ডিজাইনাৰ, অনুবাদক, কণ্ঠশিল্পী বা প্ৰকাশনৰ লগত জড়িত কলা-কুশলীসকলৰ জীৱিকাৰ প্ৰতি এক ডাঙৰ প্ৰত্যাহ্বান আহি পৰিছে। সংবাদ মাধ্যম বা ব্যৱসায়িক প্ৰতিষ্ঠানবোৰে মানুহৰ সলনি যন্ত্ৰক নিযুক্তি দিলে সমাজত নিবনুৱা সমস্যা বৃদ্ধি পোৱাটো নিশ্চিত।
কিন্তু AI-য়ে নিজে কেতিয়াও নতুন একো সৃষ্টি নকৰে; ই কেৱল ইণ্টাৰনেটত উপলব্ধ থকা কোটি কোটি পুৰণি তথ্যৰ বিশ্লেষণ কৰি এটা নতুন ৰূপ সজাই দিয়ে। এখন মানৱ-সৃষ্ট চিত্ৰ, এটা গীত বা এখন কবিতাত যি আত্মা, যন্ত্ৰণা, বিষাদ বা আনন্দৰ স্পৰ্শ থাকে, সেয়া এলগৰিদম (Algorithm)ৰ জৰিয়তে সৃষ্টি কৰা যন্ত্ৰৰ সৃষ্টিকৰ্মত কেতিয়াও পাব নোৱাৰি। তথাপি ক্ষন্তেকতে বা সস্তীয়াভাৱে এআই সৃষ্ট গীত, কবিতা বা লেখাই জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিলেও ই বেছিদিনলৈ স্থায়ী হৈ নাথাকে। যান্ত্ৰিকতাই এদিন আমুৱাবই। টিভি, ম’বাইলৰ আগমনৰ লগে লগে এদিন যিদৰে কিছুমান আশংকাই মূৰ উঠিছিল, আজিৰ আশংকাও ঠিক তেনেকুৱাই। গতিকে ভয় কৰাৰ কোনো কাৰণ নাই। AI-ক আমি শিল্পীৰ শত্ৰু বা প্ৰতিযোগী হিচাপে চোৱাৰ পৰিৱৰ্তে এডাল ‘উন্নত তুলিকা’ বা সঁজুলি হিচাপেহে গণ্য কৰা উচিত। কিয়নো যন্ত্ৰ যিমানেই দ্ৰুত নহওক কিয়, ই কেতিয়াও মানুহৰ আৱেগ, সামাজিক দায়বদ্ধতা আৰু কলাত্মক দৃষ্টিভংগীক অতিক্ৰম কৰিব নোৱাৰে।
আমাৰ ভাষা-সাহিত্য আৰু সংস্কৃতিক AI-ৰ নেতিবাচক প্ৰভাৱৰ পৰা বচাবলৈ হ’লে আমি ইয়াক অন্ধভাৱে গ্ৰহণ কৰিব নালাগিব। AI-ৰ জৰিয়তে যিকোনো সমল প্ৰস্তুত কৰাৰ পিছত এজন দক্ষ মানুহৰ পৰ্যবেক্ষণ আৰু সম্পাদনা নিতান্তই প্ৰয়োজনীয়। মানুহৰ স্পৰ্শ অবিহনে উচ্চাৰণ, বানান আৰু সাংস্কৃতিক বিশুদ্ধতা কেতিয়াও নিখুঁত হ’ব নোৱাৰে।
পৰিশেষত, AI নিজে কোনো অভিশাপ বা আশীৰ্বাদ নহয়, ই মাত্ৰ এটা আধুনিক প্ৰযুক্তি। ইয়াক আমি কেনেদৰে ব্যৱহাৰ কৰোঁ, তাৰ ওপৰতেই আমাৰ শিল্প-সংস্কৃতিৰ ভৱিষ্যত নিৰ্ভৰ কৰিব। যদি আমি আমাৰ শিপাডাল টানকৈ ধৰি ৰাখি, নিজৰ মৌলিকতাক বিসৰ্জন নিদিয়াকৈ AI-ক কেৱল আমাৰ কামৰ এক সহায়ক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰোঁ, তেন্তে ই নিঃসন্দেহে এক ডাঙৰ আশীৰ্বাদ হিচাপে পৰিগণিত হ’ব। কিন্তু ইয়াৰ বিপৰীতে, নিজৰ সমগ্ৰ কৰ্তৃত্ব আৰু মগজু যদি যন্ত্ৰৰ হাতত এৰি দিওঁ, তেন্তে ই অৱধাৰিতভাৱে আমাৰ সমাজৰ বাবে এক ভয়ংকৰ অভিশাপলৈ ৰূপান্তৰিত হ’ব।
Leave a Reply